बिनतारी विभागातील विचारश्रेणीबाबत मनात बैठक

बिनतारी विभागातील विचारश्रेणीबाबत आमच्या मनात कायमच बैठक असते. २३ वर्षांच्या नोकरी नंतर स्वेच्छानिवृत्ती का घेतली असा प्रश्न लोक कायम विचारतात. उत्तर काय द्यायच ? माझ्य़ा ब्लॊगची निर्मिती यासाठीच तर झाली. आजच्या सकाळ मध्ये खालील बातमी वाचली आणि स्मृतीविव्हल झालो. सकाळला तशी प्रतिक्रिया पण दिली. शेवटी मी मराठी ब्लॊगर आहे. फलज्योतिष चिकित्सक आहे. पण पुणे शहर पोलिस बिनतारी विभागाचा स्वेच्छानिवृत्त सहा. पोलिस उपनिरिक्षक आहे.

बिनतारी संदेश विभागातील वेतनश्रेणीबाबत आज बैठक
सकाळ वृत्तसेवा

पुणे - बिनतारी संदेश विभागातील चार हजार पोलिसांची वेतनश्रेणी निश्‍चित करण्याबाबतची बैठक सोमवारी मुंबईत पोलिस महासंचालक कार्यालयात होणार आहे. या विभागातील चाळीस निवृत्त अधिकाऱ्यांनी आझाद मैदानावर उपोषण केल्यावर पोलिस महासंचालक कार्यालयाने त्याची दखल घेतली आहे. गृहमंत्री आर. आर. पाटील यांनीही या प्रश्‍नात लक्ष घालण्याचे आश्‍वासन दिले आहे. मात्र, बैठकीला ते उपस्थित राहतात किंवा नाही, याकडे पोलिसांचे लक्ष लागले आहे.

बिनतारी संदेश विभागातील पोलिस अधिकारी व कर्मचारी यांची गणना पोलिस खात्यात होते. कायदा सुव्यवस्था
टिकविण्यासाठीची तांत्रिक जबाबदारी व राज्य हे कार्यक्षेत्र असल्यामुळे त्यांना विशेष वेतन देण्याची 1946 पासून तरतूद होती. त्यांना ते 1986 पर्यंत मिळत होते. परंतु 1986 मध्ये राज्य वेतन समानीकरण समितीने नजरचुकीने बिनतारी संदेश विभागातील पोलिसांची, पोलिस खात्यात गणनाच केली नाही. परिणामी पोलिसांपेक्षाही त्यांचे वेतन कमी झाले. या विभागातील अधिकाऱ्यांनी पोलिस महासंचालकांकडे वारंवार अर्ज केले. परंतु त्याकडे दुर्लक्ष झाले. त्यामुळे त्यांनी "मॅट' न्यायालय, उच्च न्यायालय येथे दाद मागितली. तेथे त्यांच्या बाजूने निकाल लागले. परंतु गृह आणि वित्त खाते यांच्यातील विसंवादामुळे या चार हजार पोलिसांचा प्रश्‍न अद्याप प्रलंबितच आहे. त्याकडे लक्ष वेधण्यासाठी निवृत्त चाळीस कर्मचाऱ्यांनी दहा मार्च रोजी मुंबईत आझाद मैदान येथे बेमुदत उपोषणाला बसण्याचा निर्णय घेतला. एक दिवस उपोषण झाल्यावर पोलिस महासंचालक कार्यालयाने त्यांना भेटीसाठी बोलविले. परंतु विशेष महानिरीक्षक रश्‍मी शुक्‍ला यांनी त्यांची भेट घेतली त्यावेळी याबाबत 22 मार्च रोजी पोलिस महासंचालक ए. एन. रॉय यांच्यासमवेत बैठक आयोजित करू, असे आश्‍वासन त्यांनी दिले. सोमवारी होणाऱ्या बैठकीत बिनतारी संदेश विभागाचे अतिरिक्त पोलिस महासंचालक पी. पी. शर्मा, उपमहानिरीक्षक संजीवकुमार सिंघल उपस्थित राहणार आहेत.

निवृत्त अधिकाऱ्यांकडून वित्त विभागाची वसुली
राज्याच्या वित्त विभागाने बिनतारी संदेश विभागातून निवृत्त झालेल्या अधिकारी व कर्मचाऱ्यांच्या सेवानिवृत्ती वेतनातून
वसुली सुरू केली आहे. "मॅट', उच्च न्यायालय यांनी त्याला स्थगिती दिली असली, तरी ही वसुली सुरू आहे. कर्मचारी, अधिकारी न्यायालयाचे आदेश वित्त विभागातील अधिकाऱ्यांना दाखवितात. तरी त्याची दखल घेतली जात नाही, असे निवृत्त फौजदार मुकुंद दायमा यांनी "सकाळ'शी बोलताना सांगितले. खात्यांतर्गत प्रावीण्य परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यावर अधिकारी, कर्मचाऱ्यांना एक वेतनवाढ दिली जाते. जे कर्मचारी 1986 नंतर ही परीक्षा उत्तीर्ण झाले आहेत, त्यांना वेतनवाढ देण्यात आली होती. परंतु 1986 च्या वेतन समानीकरण समितीने ही पद्धत सुरू ठेवण्याची शिफारस केली नव्हती. त्यामुळे ती रद्द झाली आहे, असे समजून वित्त विभागाकडून सध्या निवृत्त पोलिस कर्मचाऱ्यांच्या निवृत्तिवेतनातून वसुली सुरू आहे.

सदसदविवेक बुद्धीच्या न्यायालयाकडे प्रबोधनाचे लक्ष

दैनिक सकाळ च्या " मॆटच्या निकालाकडे सरकारचेच दुर्लक्ष " ही खात्यांतर्गत परिक्षेसंदर्भातील बातमी वाचली आन हसू आलं. अति झाल कि हसू येतच. खरी बातमी ही कागदामागे असते. कागदावर असतो तो वृत्तांत.पत्रकारितेतला हा 'मुल्यात्मक' विचार आचरणात आणायला किती कठीण आहे हे आमचे पत्रकार मित्र जाणतात. अनेक मृत वा मूक घटनांचे उत्खनन करुन अशा मुल्यात्मक बातम्या शोधणे हे शोध पत्रकारितेचे काम. मुल्यात्मक बातम्यांचे 'बातमी मुल्य' किती हा पुन्हा वादाचा विषय.उपयुक्तता व उपद्रव मुल्यांच्या गुणोत्तरात ते कुठ बसणार?
सत्याचा शोध घेण्यासाठी प्रसंगी असत्याचा घेतलेला आधार हा पुरावा म्हणुन ऐहिक न्यायालयात चालतो. पण सदसदविवेकबुद्धीच्या न्यायालयात नाही. इथे तुम्हीच आरोपी असता, तुम्हीच फिर्यादी असता अन तुम्हीच न्यायाधीश असता. हे न्यायालय तुम्हाला कागदी साक्षी पुरावा मागत नाही. विवेकबुद्धीचा कौल मागत. इथे संशयाचा फायदा मिळून वा पुराव्याअभावी "निर्दोष" म्हणुन मुक्त होता येत नाही. तुम्हाला़च कौल घेण्यासाठी आत्मशोध घ्यावा लागतो. ऐहिक न्यायालयात मिळालेली 'क्लिन चिट' ची प्रशस्ती पत्रके इथे चालत नाहीत. 'हिंमत असेल तर पुरावा दाखवा' ही भाषा इथे चालत नाही. कारण हे न्यायालय जाणत कि पुरावा निर्माण करणारे तुम्हीच व नष्ट करणारे पण तुम्हीच. ऐहिक न्यायालयात कधीतरी का होईना 'निकाल' मिळतो. पण तो न्याय असेलच असे नाही. असला तर तुम्ही नशीबवान. या न्यायालयातील "निर्दोष" निकालाने तुम्हाला कदाचित सुखाने जगता येईल पण सुखाने मरण्यासाठी मात्र तुम्हाला सदसदविवेकबुद्धीच्या न्यायालयात जावेच लागेल. तुमची इच्छा असो वा नसो. तुम्ही कुठ्ल्याही धर्माचे असा, कुठल्याही जातीचे असा, कुठल्याही पंथाचे असा, कुठल्याही देशाचे असा, कुठल्याही भाषेचे असा. देव मानणारे वा न मानणारे असा, श्रद्धाळु वा अश्रद्ध असा, पुरुष वा स्त्री असा, गरीब वा श्रीमंत असा, सामान्य वा असामान्य असा या न्यायालयापासुन कुणाचीच सुटका नाही. इथे याचिका दाखल करुन घेण्याची भानगड नाही. इथे न्याय ही दानासारखी देण्याची भानगड नाही. ' justice delayed is justice denied' अस म्हणण्याचीही सोय वा गैरसोय नाही. बोर्डावर केस लवकर यावी म्हणुन प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष लाच देण्याची सोय नाही. न्याय मागण्यासाठी झालेला अन्याय नम्रपणे सांगण्याची सक्ती नाही.इथल्या न्यायालयाचा अवमान होत नाही. इथले निकाल न्यायाधिशांच्या नेमणुकांवर अवलंबुन नाहीत.इथल्या न्यायालयात राजकीय वा सामाजिक हस्तक्षेप नाहीत. शब्दांचे खेळ वा कीस इथे पडत नाहीत. मग आम्हाला या न्यायालयाच आकर्षण वाटल आन आम्ही आम्ही ठरवल आपण न्याय इथच मागायचा.त्यालाच MAT म्हणायच. शेवटी तेही Moral Administrative Tribune च आहे ना. खातेनिहाय परिक्षा, त्यातील कालबाह्यता, तर्कविसंगती, त्यातील Result fixing, पदोन्नतीचे राजकारण, व्यक्तिनिष्ठ धोरणात्मक बाबी, बारा वर्षाची कुंठीतता घालवणारी वेतनश्रेणी, राखीव जागांचे भलेबुरे राजकारण, खात्याचे मुल्यमापन, त्यातील व्यक्तींचे मूल्यमापन अशा अनेक विध ऐकमेकांत गुंतलेल्या गोष्टी आम्ही या मॆट मध्ये मांडल्या. भावनिक राजीनामा आन व्यावहारिक स्वेच्छानिवृत्ती याची किंमत मोजुन आम्ही तत्कालीन संचालक पोलिस बिनतारी संदेश विभाग श्री पी.टी.लोहार यांना जाता जाता पत्राद्वारे सदसदविवेकबुद्धीच्या न्यायालयात जाण्याच साकड घातलं. इथे ते वाचता येईल.बिनतारी त्याला कोण मारी? आम्हाला माहित आहे कि इथल्या न्यायालयातील प्रकरणांच्या बातम्या होत नाहीत. त्यांचा होतो इतिहास.

शिवाजीनगर पोलिस मुख्यालय

शिवाजीनगर पोलिस मुख्यालय , पुणे
स्वेच्छानिवृत्तीनंतर मित्र मैत्रिणींना भेट. बघा किती आनंद झालाय त्यांना आणि मलाही !
दि. ९ जाने २००८

गणपती बंदोबस्त २००७( नागरिक म्हणून भेट)

निरोप घेताना

३१ मार्च २००७ बिनतारी विभाग पुणे शहर ( डावीकडे श्री चितळे, उजवी कडे श्री. कुटे)

संचालकांना पत्र

प्रकाश घाटपांडे
फलज्योतिष चिकित्सा मंडळ
द्वारा डी २०२ कपिल अभिजात, डहाणूकर कॉलनी,
कोथरुड पुणे ४११०२९
http://www.faljyotishachikitsa.blogspot.com मोबाईल नं ९९२३१७०६२५
दि. २९.३.२००७

प्रति,
मा. श्री. पी.टी. लोहार
संचालक पोलीस बिनतारी संदेश विभाग म.रा.

सप्रेम नमस्कार,
आपला माझा परिचय नाही. आपण पोलीस खात्यातील बिनतारी विभाग हे एक कुटुंब मानले तर त्या कुटुंबाचे प्रमुख आहात त्या कुटुंबाचा घटक या नात्याने लिहित आहे. कुटुंब प्रमुखाला आपल्या विशाल कुटुंबातील सर्वच व्यक्तींचा परिचय असतोच असे नाही. मी दि. ३१ मार्च २००७ रोजी रेडिओ यांत्रिक या पदारुन पुणे शहर येथून स्वेच्छानिवृत्त होत आहे. आपणही लवकरच निवृत्त होणार आहात. जाताजाता कुटुंबातील या घटकाचा आपणास परिचय व्हावा एवढयाच आणि केवळ एवढयाच हेतूने हे पत्र लिहित आहे. एखाद्या व्यक्तीचा परिचय हा त्याच्या आचार-विचारातून व्यक्त होत असतो. आपण संवेदनाशील कवी आहात. साहित्या विषयी आपणास प्रेम आहे. म्हणूनच माझे काही साहित्य सोबत पाठवित आहे. रुढार्थाने मी नास्तिक व विवेकवादी विचारांचा तसेच अभिव्यक्ती स्वातंत्रयाचा पुरस्कर्ता आहे. माझे विचार आपणास पटतीलच असे नाही. तरी पण विचार करावयास नक्कीच लावतील असा विश्वास वाटतो. बिनतारी विभागातून स्वेच्छानिवृत्ती घेताना एका गोष्टीचे नक्कीच वाईट वाटते ते म्हणजे या वर्षी रेडिओ यांत्रिक वर्ग १ लेखी परिक्षेसाठी झालेल्या 'निकालनिश्चिती प्रकरणा`चा मी बळी ठरलो. माहिती अधिकाराचा वापर करुन मिळालेल्या माहितीतून ही बाब आता सूर्य प्रकाशा इतकी स्वच्छ समजली आहे. आपण या बाबतीत किती संवेदनाशील आहात हे मला माहित नाही. तरी पण स्वत:चे सद्सद्विवेकबुद्वीचे न्यायालय हे सगळयात मोठे न्यायालय आहे, ज्यात ऐहिक जगातील न्यायालयात दोषी असणारी व्यक्ती निर्दोष असू शकते अथवा निर्दोष असणारी व्यक्ती दोषी असू शकते असे मी मानतो. आपणास उचित वाटल्यास या प्रकरणात गांभीर्याने लक्ष घालावे अशी विनंती मी आपणास करतो.सोबत माझे काही साहित्य सप्रेम भेट म्हणून पाठवित आहे. वाचक या नात्याने प्रतिक्रिया पाठविल्यास स्वागतार्हच आहे.
आपला विश्वासू

प्रकाश घाटपांडे

बिनतारी त्याला कोण मारी

बिनतारी त्याला कोण मारी?
पोलीस बिनतारी विभागात रेडिओ यांत्रिकी वर्गीकरण परीक्षेतील वर्ग १ ची परिक्षा हाच जणुकाही पदोन्नतीचा एकमेव निकष मानला गेला आहे. ती परिक्षा पास झालेवर जणुकाही उत्तम अधिकारी बनण्याचे सर्व गुण त्यात आले असे मानले जाते.वर्गीकरण परिक्षेला बसणारा सिनिअर परिक्षार्थी हा टे्रनिंग सेंटर सोडून दीर्घ काळ झालेला असा रेडिओ यांत्रिक असतो. फिल्डवर त्याचा थिऑरॉटिकल नॅालेज शी फारसा संबंध राहिलेला नसतो. बहुसंख्यांचे उजळणी पाठयक्रम झालेले नसतात. बिनतारी तंत्रज्ञान हे वेगाने विकसित होत आहे. गेल्या पाच वर्षातील त्याचा वेग तर तूफान आहे. आधुनिक बिनतारी तंत्रज्ञान हे काही अंशी अभ्यासक्रमात समाविष्ट आहे. परंतु त्याचे पुरेसे प्रशिक्षण बहुतेक परिक्षार्थीं रेडिओ यांत्रिकांना दिले गेले नाही.
वर्गीकरण परिक्षेचे मॉडेल आन्सर पेपर आत्तापर्यंत परिक्षार्थींसाठी उपलब्धच नव्हता. माहिती अधिकाराच्या जागरुकतेमुळे तो या वर्षी निर्माण केला गेला. परिक्षक बदलला कि त्याची गुण देण्याची पद्धत बदलते. परिक्षकांनी परिक्षार्थीच्या भूमिकेत जाउन तसा पेपर हा तीन तासात पूर्ण होतो का हे तटस्थपणे पहाणे गरजेचे आहे. ही परिक्षा गतिमान लेखनाची परिक्षा ठरु नये. मॉडेल उत्तरपत्रिकेमुळे परिक्षकाला काय अभिप्रेत आहे हे परिक्षार्थीला समजते. बिनतारी विभागातील रेडिओ यांत्रिक परिक्षार्थी हा अभियांत्रिकी महाविद्यालयातील विद्यार्थी नाही ही गोष्ट परिक्षा कमिटीने लक्षात घेतली पाहिजे. सोपा पेपर काढून तो अवघड पद्धतीने तपासण्याचा प्रकार असो वा अवघड पेपर काढून तो सोप्या पद्धतीने तपासण्याचा प्रकार असो 'परिक्षार्थी पास झाला म्हणजे परिक्षक नापास झाला` अशी भूमिका असू नये. वर्ग १ परिक्षा पास झाला नाही तर इतर तीन परिक्षा तो पास झाला याला शून्य किंमत. कारण वर्ग ३ व वर्ग १ परिक्षा पास झालेवर देय असलेली वेतनवाढ सुद्वा रद्द झालेली आहे. दुसरी कडे वर्ग १ परिक्षा पास झालेवर आणि बारा वर्षे सेवा झाल्यावर पदोन्नतीसाठी संधी नसल्यास मग त्याला पुढील वेतन श्रेणी देय होते. अन्यथा आयुष्यभर त्याच पदावर वेतनश्रेणीत बार होउन पडायचे. रेडिओ यांत्रिक संवर्गातून उपनिरिक्षक बि.सं अभियांत्रिकी या पदोन्नतीवर जाण्यासाठी चार वर्गीकरण परिक्षा ( थिअरी व प्रात्यक्षिक धरुन खरं तर आठ ) आणि त्यानंतर कुठल्याही पदोन्नती साठी एकही परिक्षा नाही. केवळ सेवाज्येष्ठता हाच एकमेव निकष या गोष्टीची कधीही कालसुसंगत चिकित्सा केली गेली नाही.
एकदा सर्व वर्गीकरण पास झाला की जणुकाही तो नॉन रिटर्न व्हाल्व आहे अशी वर्गीकरण परिक्षेची सद्यस्थितीतील अवस्था आहे. खरं तर प्रत्येक पदासाठी तो पात्र असल्याची चाचणी ही दर पाच वर्षानी घेतली जावी. मग तो कुठल्याही पदावर काम करीत असो. व्यवसायात स्पर्धेमुळे त्याला स्वत:चे अस्तित्व टिकवण्यासाठी त्याला अपडेट रहावेच लागते. बिनतारी विभाग हा तांत्रिक विभाग आहे. तंत्रज्ञान हे व्यक्तिनिष्ठ नसून वस्तुनिष्ठ असते. वेगाने विकसित होणाऱ्या तंत्रज्ञानाची दखल ही सर्व संवर्गात घेतली गेली पाहिजे. त्यासाठी प्रशिक्षण केंद्रे ही केवळ माहिती वितरण केंद्रे न बनता ज्ञान विकसन केंद्रे बनायला हवीत.
ज्या काळात पोलीस खात्याला स्वतंत्र बिनतारी विभाग असला पाहिजे अशी गरज निर्माण झाली त्या काळात दळणवळण क्षेत्रात उपलब्ध असलेले तंत्रज्ञान हे पूर्ण पणे सरकारी क्षेत्रात होते.त्या काळातील ती अपरिहार्यता होती. बिनतारी संदेश विभागाचे स्वतंत्र अस्तित्व याच पायावर टिकून होते. बिनतारी संदेश विभाग व दूरसंचार खाते यावरच पोलीस खात्याचे दळणवळण अवलंबून होते. गेल्या दहा वर्षात झालेला दळणवळणातील बदल हा बिनतारी विभागाची चिकित्सा करण्यास कारणीभूत ठरला आहे. त्यातून गेल्या पाच वर्षातील बदल हा तर प्रचंड आहे. मोबाईल आता कनिष्ठ स्तरांपर्यंत परिणाम कारक रित्या पोहोचला आहे. सामान्य माणूुस हा केंद्रीभूत धरुन मोबाईल तंत्रज्ञान विकसित झाले आहे. तंत्रज्ञान ग्राहकाभिमुख तसेच सुलभ व परवडेल अशा किमतीत सहज उपलब्ध झाल्यामुळे बिनतारी यंत्रणा ही मोबाईल फोन च्या माध्यमातून आता थेट सामान्यांपर्यंत पाहोचली आहे. या पार्श्वभूमीवर पोलीस बिनतारी विभागाचे सर्वंकष मूल्यमापन झाले पाहिजे. तसेच विभागातील सर्व कर्मचारी व अधिकारी वर्गाने आत्मपरिक्षण केले पाहिजे. वस्तुत: अधिकारी व कर्मचारी हे प्रशासकीय बाबी साठी केलेले घटक विभाजन आहे. मूल्यमापन करताना प्रथम व्यक्तिचे मूल्यमापन, पदाचे मूल्यमापन व व्यक्ती त्या पदावर असलेल्या एकत्रित परिणामाचे मूल्यमापन अशा वर्गवारीत मूल्यमापन केले गेले पाहिजे. आधुनिक व्यवस्थापन शास्त्रात न्यूनतम घटक केंद्रीभूत धरुन व्यक्तिमत्व विकास हा सामूहिक विकासाचा पाया मानला गेला आहे. पोलीस बिनतारी विभाग हा मूलत: तांत्रिक आहे. त्यातील संवर्गाला त्याच्या तांत्रिक पदाबरोबरच समकक्ष रॅन्क ठरवून ती ही जोडली गेली आहे. त्यांना त्या रॅंकचा गणवेषही देण्यात आला आहे. परंतु त्या रॅंकचे पोलीस खात्याचे कायदा व सुव्यवस्थेचे अधिकार देण्यात आले नाहीत. कायद्याचे प्रशिक्षणही देण्यात आलेले नाही. शासकीय कर्तव्यात शिस्त कमी पडेल की काय या भीतीपोटी त्याला गणवेष प्रदान करुन त्याला 'खात्यांतर्गत शिस्त` नावाच्या प्रकारात ओढला आहे. बिनतारी विभागाला पोलीस खात्याच्या गणवेषाची चढवलेली झूल ही बिनविषारी सापासारखी आहे. बिनविषारी साप चावला तरी माणूस मरत नाही पण सापाच्या भितीनेच माणूस अर्धमेला होतो. सर्वसामान्य जनता ही काही सर्पतज्ञ नव्हे की बिनविषारी साप व विषारी साप यातील फरक त्याला सहज समजावा.
पोलीस खात्याला कायदा व सुव्यवस्था सांभाळण्यासाठी दळणवळणाची नितांत आवश्यकता असते.गुन्हेगारांची कुठलीही यंत्रणा ही पोलीस खात्यापेक्षा नेहमीच आधुनिक व वेगवान असते. कारण आधुनिक तंत्रज्ञान व व्यवस्थापनाचे फायदे मिळवण्यासाठी त्याला शासकीय चौकटीत रहायचे नसते. तो ते फायदे सहजपणे उपलब्ध करुन घेवू शकतो. आजच्या व्यवस्थापनाभिमुख शिक्षणात ते उपलब्धही आहेत. पोलीस रंगमंचावरील बिनतारी विभागाची भूमिका पडद्यामागच्या कलाकाराची आहे.
पूर्वी ज्ञानग्रंथ हे संस्कृतमध्ये उपलब्ध होते. सर्वसामान्यांना ते समजत नव्हते. सहजपणे उपलब्धही होत नव्हते. मग सामान्य जनांना त्याचा लाभ पाहेचवण्यासाठी ते प्राकृतात करुन देण्याची गरज होती. त्याचे ज्ञान फक्त समाजातील विशिष्ट वर्गाकडे होते. त्यामुळे त्या वर्गाची नकळत एक मक्तेदारी निर्माण झाली होती. ती तशी होणं हे अर्थशास्त्राच्या मागणी व पुरवठा या तत्वाला धरुनच होते. पण जशी जशी ज्ञानाची क्षेत्रे विस्तारीत गेली तसं तशी ही गरज कमी होत गेली. संस्कृत अभावी अडणारे ज्ञान आता सहजपणे उपलब्ध होउ लागले. किंबहुना ज्ञानप्राप्तीसाठी संस्कृत भाषेची गरजच नाहीशी झाली. ज्ञान इंग्रजीमध्ये उपलब्ध होउ लागले. त्यानंतर ते प्राकृतातही उपलब्ध होउ लागले. बिनतारी विभागातील मोर्स कोड ही अशीच भाषा होती. आजही ती आहे, पण तिची मक्तेदारी संपली आहे. नंतर रेडीओटेलीफोनी संभाषण आले. दूरमुद्रण, फॅक्स, अेसीएस, स्वरमार्गवाहीनी, व्हीसॅट डाटामेसेजिंग अशा आधुनिकते कडे बदलणाऱ्या प्रवाहामुळे मोर्स कोडचे दैनंदिन महत्व कमी होत गेले. आता तर ते अस्तित्वापुरते टिकून आहे. आपत्कालिन व्यवस्थापनात त्याचे महत्व आहेच. पण वाहन उपलब्ध नसेल तर शेवटी आपली दोनपायाची गाडी खरी या तत्वावर.
एक्झीक्युटीव्ह पोलीस खात्यात येणारा शिपाई हा आता होतकरु, नव्या युगाची आस असणारा, चौकस बुद्धीचा पदवीधर तरुण आहे. तो संगणक हाताळू शकतो. वाहन चालवू शकतो. मोर्स कोड व्यतिरिक्त बिनतारी विभागाची सर्व ऑपरेटिंगची कामे करु शकतो. शिवाय तो मूलत: पोलीस शिपाई असल्याने रायफल, लाठी, कायदा व सुव्यवस्था हाताळू शकतो. मग तुमच्या ऑपरेटरची गरज काय? असा प्रश्न पोलीस खात्यातील सूज्ञ अधिकारी विचारु लागले आहे. हे झाले बिनतारी विभागातील प्रत्यक्ष दळणवळण करणाऱ्या वाहतूक उपविभागाविषयी.
अभियांत्रिकी उपविभाग तर प्रत्यक्ष तंत्रज्ञान विकसित करणारा, त्याचे उपयुक्ततेत रुपांतर करणारा, त्याची दुरुस्ती व देखभाल करणारा आहे. आधुनिक तंत्रज्ञानात बिनतारी यंत्रणेतील उपकरणांचा आता मॉडयूलर, यूज अॅण्ड थ्रो, रिप्लेसमेंट, अशा प्रकारांमुळेे प्रत्यक्ष दुरुस्तीचा भाग कालबाहय होत चालला आहे. दुरुस्तीवर होणाऱ्या खर्चापेक्षा रिप्लेसमेंट परवडते. उपरकरणांच्या किमतीही कमी होत चालल्या आहेत. मोबाईल हे विकसित होत असलेले तंत्रज्ञान आता बिगारी लोकंाच्या खिशात आले आहे. पोलीस खात्यातील अधिकारी व कर्मचारी वर्ग हा बिनतारी संदेश यंत्रणेवर अवलंबून न राहता मोबाईल चा पर्याय पसंत करु लागला आहे. वैधतेसाठी फारतर बिनतारी यंत्रणेचा वापर आणि उपयुक्ततेसाठी मोबाईलचा वापर अशी विभागणी तो करु लागला आहे. दळणवळण यंत्रणा ही केवळ साधन किंवा माध्यम म्हणून न वापरता हत्यार म्हणून वापरता आली तरच यंत्रणेची परिणाम कारकता वाढणार आहे. त्या परिणाकारकतेवरच बिनतारी विभागाचे भवितव्य अवलंबून असणार आहे.

Result Fixing In RM Class I examination

“Result fixing” in Departmental Examination of Police Wireless?”

Match Fixing” has news value in media. Because cricket has got glamour among large section of society.MPSC, University Exams scandal also has got news value because it has social, Political, Economical aspect. A large cross section of readers is related to event or vested interest.
“ Result Fixing” in Police Wireless Departmental examination for Radio Mechanic classification class 1 cannot have news value because it is related to very very small portion of society. Tangential count of government sector is never analysed.There are many “Hidden” values which are not taken in to account. Result of Departmental examination is directly related to promotion & Reservation policies of government.In the word “result fixing” result has important value for candidate & fixing has news value for media. When “Policy” matters it becomes “ Politics”..
In our society “label” is important than “content”. Government is also not exception for it. My VRS on 31st March , 2007 is also bye product of this “Result Fixing” politics.This conspiracy was revealed because of “ Right to information 2005” used by some victim candidates.But Right to information doesn’t give justice it gives information only, that also reluctantly.
“ Its now high time to demand good police& It has to be demanded from citizen” said Arvind Inamdar Retired Director General of Police Maharashtra State while delivering a speech ‘ Maharashtra Police yesterday & today’ in Vasat Vyakhan 2004 Pune. The statement raised lot of logical & rational questions. Citizen should understand how the police organization works. Every govt department employee is paid the salary which is the money collected by the tax from citizen. Unfortunately even member of police organization doesn’t know the whole organization. Even acadmists & NGOs have insufficient study of police organization. It is due to non transparency, insufficient data, corrupted or manipulated data, vast difference between ‘on paper’ & ‘in reality’. Modernization doesn’t only mean purchase of modern equipment but it is development of modern mentality at root level. It requires scientific attitude. Modernization is not possible without rationalization. It needs reconstruction of govt departments that include police department also. If you look at police mannual. ‘ how many people from police organization have read & understood manual?’ ‘ how updated it is with time? which is bible of police dept.
Modernization is continuous process scientific analysis which includes 1) Observation 2) Inference 3) Experiments 4) Conclusion.
We should demand a non aligned committee which will study & analyze ‘n’ dimensions of police organization.

माझी स्वेच्छानिवृत्ती

स्वेच्छानिवृत्तीची कारणे-
प्रकाश घाटपांडे रेडिओ यांत्रिक पोलिस बिनतारी संदेश विभाग,म.रा.
१) व्हीआरएस ही पूर्वनियोजित होती म्हणून
२) रेडिओ यांत्रीकी वर्गीकरण १ च्या लेखी परिक्षेत निकालाबाबत यंदा काहीतरी गड्बड आहे याचा निषेध म्हणून
३) नोकरी पुरेशी झाली आणी नोकरी नकोशी झाली म्हणून
४) शासनावरील भार कमी करण्यासाठी
५) शासकिय चौकटीत व्यक्तीमत्वाची घुसमट होते म्हणून
६) रिक्त पद निर्माण करून इतरांना रोजगारची संधी निर्माण व्हावी म्हणून
७) व्यक्तिमत्वाची कात टाकण्यासाठी,व्यक्तिमत्व विकसित होण्यासाठी म्हणून
८) मी या पदासाठी लायक नाही असे मला वाटते म्हणून
९) कुठे थांबायच हे मला समजल आहे म्हणून
१०) बिनतारी विभागाच्या प्रकृतीशी माझे व्यक्तीमत्व सुसंगत नाही म्हणून
११) फ़लज्योतिष या आवडत्या विषयावर संशोधन करण्यासाठी म्हणून
१२) माझ्याकडे असलेल्या गुणांचा शासनाला( बिनतारी विभागाला) काही उपयोग करता येईल असे वाटत नाही म्हणून
१३) शहाण्याचा नोकर व्हावे पण मुर्खांचा मालक होवू नये, इथे तर आम्ही मुर्खांचेच गुलाम आहोत अशी भावना आहे म्हणून
१४) आपण या यंत्रणेत दीर्घ काळ टिकणार नाही हे स्वतःला माहीत आहे म्हणून
१५) शासकिय यंत्रणा हा आजारी उद्योग आहे असे मानले जाते,अशा ठिकाणी काम करून आपले व्यक्तिमत्व आजारी पडेल अशी भीती वाटते म्हणून
१६) पुन्हा विद्यार्थी बनायचं आहे म्हणून
१७) स्वच्छंदी जगण्यासाठी म्हणून
१८) भावनिक दृष्ट्या असलेला राजीनामा व्यावहारिक दृष्ट्या व्यक्त करता यावा म्हणून
१९) बंडखोरी म्हणून
२०) पुण्याच्या बाहेर बदली होण्याची दाट शक्यता होती व त्यामुळे कौटुंबिक अडचणीत भर पडणार होती म्हणून
२१) मी हृदयविकारातुन वाचलो होतो. आता परत प्रकृतीवर ताण येवू नये म्हणून
२२) बिनतारी वर्तुळ आणि 'तारी' वर्तुळ यात दुभंगलेले व्यक्तिमत्व सावरण्यासाठी म्हणून
२३)ज्यांच्याकडे सत्ता आहे त्यांच्याकडे शहाणपण नाही, ज्यांच्याकडे शहाणपण आहे त्यांच्याकडे सत्ता नाही आणि सत्तेपुढे शहाणपण चालत नाही हे मला माहीत आहे म्हणून

स्वेच्छानिवृत्तीकडे वाट्चाल

स्वेच्छानिवृत्तीची कारणे ही खरीच कारणे आहेत की प्रश्नचिन्ह आहेत? ही खरी तर मनाची स्पन्दन आहेत.कधी दबलेली तर कधी दाबलेली.वेगवेगळ्या मनाच्या अवस्थांची! काही स्पंदन ही तुमच्या आमच्या सर्वांच्या मनात आलेली असणार.भले ती व्यक्त न होवो. माझ्या बायकोन मंजिरीनं सांगितल घेउन टाक स्वेच्छानिवृत्ती.मी आहे सांभाळायला.ही ताकद प्रत्येकाच्या वाट्याला येईलच असे नाही.
लोक म्हणाले,''तुझं ठीक आहे रे, आमचं काय?" माझ्याकडं उत्तर नाही.रिटायर का होताय? असं लोक विचारतात तेव्हाच रिटायर होण्यात मजा आहे.
मग करायचं काय VRS नंतर?आयुष्याचा दुसरा टप्पा.भरपूर पुस्तक वाचावीत,पेपर वाचावेत,चांगली नाटक सिनेमे बघावे,गाणी ऎकावीत,गाणी म्हणावीत,कवीता कराव्यात,कवीता ऐकवाव्यात,स्वतःही ऐकाव्यात,भरपूर हसावं,भरपूर रडावं,चांगली चांगली व्याखानं ऎकावीत,परिसंवादांना जावं,अभ्यासगटांमध्ये जावं,वादसंवाद करावेत,भूभूंशी खेळाव,भूभार्ड्या दिवसात रमावं,भरपूर लॆखन कराव,चिंतन करावं,आत्मपरिक्षण करावं,फ़लज्योतिषाचे मूलभूत संशोधन प्रकल्प हाती घ्यावेत, फ़लज्योतिषावर व्याखानं द्यावीत,ऐकावीत,समुपदेशन करावं,ग्रंथालय पालथी घालावीत,फ़ूटपाथवरची पुस्तक चाळावीत,मानसशास्त्राचा अभ्यास करावा,संगणकाचा अभ्यास करावा,संगणकाचा धूर्त व चाणाक्षपणे वापर करावा, नेटकरांच्या तंतरलेल्या मैत्रबनात फिराव,विद्वत्जनांचा स्नेह संपादित करावा,स्वतः प्रोत्साहित व्हाव,इतरांना प्रोत्साहित कराव, समाजकारण, अर्थकारण,धर्मकारण यात फ़िरुन यावं,निसर्गरम्य ठिकाणे पहावीत,पर्यटन कराव,रात्रीच्या आकाशात तारांगण पहाव,इतरांना दाखवाव,कधी बुद्धीबळ खेळावं,कधी मनसोक्त पाण्यात डुंबावं,आरोग्य सांभाळावं,आयुष्यावर बोलावं,इतरांनाही बोलतं करावं,स्वतःला माफ़ करावं,इतरांनाही करावं,प्रेमही करावं,द्वेषही करावा,पुण्यही करावं,पापही करावं,स्वार्थही करावा,परमार्थही करावा,भूतकाळात रमाव,भविष्यकाळातल्या स्वप्नातही रमावं,वर्तमान जगावा,कधी काळाच्या पुढंही जाव तर कधी मागही रहाव, आणि एकदा काळाबरोबर अनंतात विलिन व्हावं.